محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )
86
قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )
حبس مىكند و يا از خارج پس يا نقصان مىكند از تن مانند دواء تيز يا زياده مىكند در ان مانند رويانندهء گوشت يا منع مىكند چيزى را كه مىبرآيد يا تغير مىدهد مزاج را و آن حاصل مىشود بنطول و طلاء و كماد و مانند آن و ليكن - علاج بدست پس مانند بستن شكسته و شگافتن و داغ دادن و واجب است در علاج به ادويه رعايت كردن نوع المرض و سبب آن و قوت مريض و ضعف آن و مزاج حادث و مزاج طبعى و سن و عادت و بلد و وقت حاضر و حال هوا و ليكن - كيفيت دوا پس برآورده مىشود يا از كيفيت مرض پس اگر مرض كثير الحرارت است علاج بكثير البرودت است و يا از جهت مزاج بدن چنانچه محرورى كه لاحق شود او را حرارت پس تبريد مزاج او سزاوار است اينكه باشد اندكى يا قوى و يا